Hội nghị do Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chủ trì, với sự tham dự của đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương và cơ quan ngoại vụ; các Đại sứ, Tổng Lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài; đại diện các cơ quan, đơn vị chức năng, hiệp hội và doanh nghiệp.
Chuyển cơ hội đối ngoại thành nguồn lực phát triển
Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho rằng tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh, sâu sắc, đan xen giữa thời cơ và thách thức. Cạnh tranh chiến lược, cạnh tranh thương mại và quá trình tái định hình các liên kết quốc tế ngày càng quyết liệt, trong khi khoa học, công nghệ đang làm thay đổi mạnh mẽ cục diện cạnh tranh toàn cầu.
 |
| Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu chỉ đạo. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN). |
Trong bối cảnh đó, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế cần tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức triển khai, chủ động thích ứng và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển của đất nước. Bộ trưởng nhấn mạnh, khi vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao, vấn đề đặt ra không chỉ là tìm kiếm cơ hội mà quan trọng hơn là chuyển hóa những cơ hội đó thành sản phẩm và kết quả phát triển thực chất.
Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, mục tiêu tăng trưởng mà đất nước đang hướng tới đặt ra yêu cầu rất cao đối với các cấp, các ngành và địa phương. Trong tiến trình này, đối ngoại địa phương có vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển, kết nối đối tác và huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ trưởng cho rằng đối ngoại và hội nhập quốc tế không phải nhiệm vụ riêng của ngành ngoại giao mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Nếu Đại hội XIII của Đảng xác định đối ngoại giữ vai trò “tiên phong”, thì Đại hội XIV lần đầu tiên xác định đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, qua đó thể hiện bước phát triển mới trong nhận thức về vai trò của công tác đối ngoại đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đánh giá hiệu quả công tác đối ngoại địa phương, Bộ trưởng nêu bốn yêu cầu: phải có sản phẩm cụ thể; tạo ra kết quả mang lại giá trị thực tiễn; bảo đảm đúng tiến độ, thời hạn; đồng thời nhận được sự tín nhiệm của nhân dân.
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị công tác đối ngoại địa phương thời gian tới tập trung vào bốn định hướng trọng tâm.
Trước hết, các địa phương cần đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng hoạch định chiến lược, đưa đối ngoại trở thành một bộ phận trong chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Mỗi địa phương cần chủ động rà soát, cập nhật chương trình đối ngoại, xác định rõ địa bàn, đối tác và lĩnh vực ưu tiên; từ đó cụ thể hóa các định hướng hợp tác thành chương trình, dự án khả thi.
Cùng với đó, ngoại giao phục vụ phát triển phải được đổi mới mạnh mẽ, lấy khả năng chuyển hóa quan hệ đối ngoại thành nguồn lực và kết quả cụ thể làm thước đo. Các địa phương cần rà soát những cam kết, thỏa thuận đã ký, xác định nội dung còn dư địa triển khai, tháo gỡ các vướng mắc và lựa chọn những cơ hội có thể chuyển thành chương trình, dự án thực tế.
Ngoại giao kinh tế, khoa học và công nghệ cần hướng vào các nguồn lực có khả năng nâng cao chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh của từng địa phương. Ngoại giao văn hóa, đối ngoại nhân dân, thông tin đối ngoại và công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài cũng cần được triển khai đồng bộ, góp phần phát huy sức mạnh mềm và huy động nguồn lực xã hội phục vụ phát triển.
Bộ trưởng cũng yêu cầu tiếp tục đổi mới cơ chế lãnh đạo, quản lý và phối hợp, bảo đảm hoạt động đối ngoại trên địa bàn được triển khai thống nhất, thông suốt. Sự phối hợp giữa địa phương với Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài phải xuất phát từ nhu cầu thực chất, đi kèm trách nhiệm cụ thể của mỗi bên.
Cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu và các kênh trao đổi thông tin dùng chung, các địa phương cần kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm có một đầu mối đủ vị thế, thẩm quyền và năng lực tham mưu tổng thể, điều phối các hoạt động đối ngoại, quản lý nhà nước và theo dõi việc thực hiện các cam kết hợp tác.
Đội ngũ cán bộ ngoại vụ phải có bản lĩnh chính trị, kiến thức đối ngoại, trình độ ngoại ngữ và hiểu biết thực tiễn địa phương; đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, tham mưu, xây dựng dự án và triển khai hợp tác quốc tế.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tăng cường hỗ trợ, kết nối cơ hội và đối tác cho các địa phương. Các địa phương cũng cần chủ động phản ánh những khó khăn, vướng mắc để Bộ Ngoại giao kịp thời phối hợp xử lý, hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp.
Đối ngoại địa phương chuyển từ “tham gia” sang “kiến tạo”
Trình bày báo cáo trung tâm về công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết nhận thức về vai trò của đối ngoại đối với phát triển đã từng bước được nâng lên; nội dung hoạt động ngày càng mở rộng; sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương có nhiều chuyển biến.
 |
| Đoàn Chủ tọa điều hành Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN). |
Công tác đối ngoại địa phương đã từng bước chuyển từ chú trọng mở rộng quan hệ sang quan tâm nhiều hơn tới hiệu quả hợp tác; từ tổ chức các hoạt động riêng lẻ sang gắn đối ngoại với quy hoạch và mục tiêu phát triển; từ tiếp nhận hỗ trợ sang chủ động xác định nhu cầu, đề xuất sáng kiến và tìm kiếm nguồn lực quốc tế.
Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, đối ngoại địa phương đã chuyển từ vị thế “tham gia” sang “kiến tạo”, từ thực hiện nhiệm vụ đối ngoại sang chủ động tạo dựng không gian phát triển cho địa phương. Hơn 900 thỏa thuận quốc tế cấp địa phương đã được ký kết, gia hạn hoặc duy trì hiệu lực; hơn 2.500 hội nghị, hội thảo quốc tế được cấp phép và tổ chức tại các địa phương.
Nội hàm hợp tác cũng chuyển dần từ giao lưu, hữu nghị sang hợp tác cùng phát triển; từ ký kết khuôn khổ sang chú trọng triển khai, tập trung vào các lĩnh vực như thương mại, đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kết nối hạ tầng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đối ngoại địa phương vẫn còn hạn chế. Việc phối hợp và chia sẻ thông tin có lúc chưa thường xuyên; quá trình xác định nhu cầu, chuẩn bị đề xuất, tìm kiếm đối tác, triển khai và đánh giá kết quả ở một số trường hợp còn thiếu gắn kết; trách nhiệm theo dõi sau ký kết chưa thật sự rõ ràng.
Từ thực tiễn triển khai, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho rằng sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, sự quản lý thống nhất của chính quyền và vai trò của cơ quan đầu mối có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng công tác đối ngoại. Chất lượng chuẩn bị cũng quyết định đáng kể hiệu quả hợp tác; địa phương xác định rõ nhu cầu, lựa chọn đúng ưu tiên và xây dựng đề xuất cụ thể sẽ thuận lợi hơn trong kết nối đối tác.
Bên cạnh đó, hiệu quả đối ngoại phụ thuộc vào sự phối hợp thường xuyên và việc theo dõi sau ký kết. Phân công rõ trách nhiệm, duy trì trao đổi và kịp thời xử lý vướng mắc là điều kiện để bảo đảm tính liên tục, nâng cao hiệu quả thực hiện các thỏa thuận hợp tác.
Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu tham dự hai phiên chuyên đề: “Mở rộng không gian phát triển, huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ tăng trưởng địa phương” và “Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới”.
Các phiên thảo luận tập trung nhận diện cơ hội, chia sẻ kinh nghiệm hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài; đồng thời đề xuất giải pháp kiện toàn tổ chức, xây dựng đội ngũ nhân lực làm công tác đối ngoại tại địa phương.
Dịp này, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và lãnh đạo Bộ Ngoại giao trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Ngoại giao Việt Nam” và Bằng khen của Bộ trưởng Ngoại giao cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, đóng góp tích cực cho công tác đối ngoại trong giai đoạn 2024-2026.
Theo Thời đại
